Download
pdf.

ฉบับที่ 4
ประจำเดือน, สิงหาคม 2552

สิงหาคม 52

ความดันโลหิตสูง

กับสมญา “ฆาตรกรเงียบ”

จากโรคที่ดูเหมือนอาการประจำตัวที่มาตามวัย
วันนี้ “ความดันโลหิตสูง”
ได้รับการขนานนามอันน่าสะพรึงกลัวว่า
“ฆาตรกรเงียบ”

สถานะ “ฆาตรกร” นั้นเข้าใจได้ไม่ยาก
เพราะความดันโลหิตสูงนำไปสู่โรคภัยที่ร้ายแรงและเฉียบพลัน เช่น
โรคหลอดเลือดหัวใจ หลอดเลือดสมอง ฯลฯ ก่อผลพวงสาหัสสากรรจ์
ตั้งแต่อัมพฤกษ์ อัมพาตชั่วคราวจนถึงถาวร
ไปจนกระทั่งเสียชีวิตได้ภายในไม่กี่นาที

ทว่า “เงียบ”
อีกคำที่แฝงมานั้นมีที่มาอย่างไร?

การสำรวจสภาวะสุขภาพอนามัยของประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกายครั้งที่
3 พ.ศ. 2546-2547 เป็นแหล่งเฉลยคำตอบที่ดีที่สุด

สืบสาวที่มา

ความดันโลหิตสูง
เป็นอาการที่เกิดขึ้นอย่างเงียบๆ ในร่างกายของผู้ป่วย
อาการที่แสดงออกในระยะแรกๆ ไม่เด่นชัด
แต่หากไม่มีการควบคุมหรือป้องกันความเสี่ยงจะค่อยๆ
บั่นทอนการทำงานของระบบในร่างกาย
โดยเฉพาะอย่างยิ่งการไหลเวียนของเลือดจนทำให้เกิดอันตรายเฉียบพลัน
หรือโรคแทรกซ้อนได้โดยผู้ป่วยไม่ทันตั้งตัว

ในการศึกษาครั้งนี้ผู้วิจัยแบ่งกลุ่มผู้ป่วยความดันโลหิตสูงตามการได้รับการวินิจฉัยและการรักษาด้วยยาลดความดันโลหิต
โดยแบ่งเป็น 4 กลุ่มดังนี้

กลุ่มที่ไม่ได้รับการวินิจฉัย
หมายถึงผู้ป่วยที่ไม่เคยได้รับการรับวินิจฉัยความดันโลหิตสูงจากแพทย์
(ไม่นับรวมบุคลากรสาธารณสุขด้านอื่นๆ)

กลุ่มที่ได้รับการวินิจฉัยแต่ไม่ได้รับการรักษา
หมายถึงผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยความดันโลหิตสูงจากแพทย์
แต่ไม่ได้รับการรักษาด้วยยาลดความดัน

กลุ่มที่ได้รับการรักษาแต่ควบคุมไม่ได้
หมายถึงผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาด้วยยาลดความดันโลหิต
แต่จากการตรวจวัดความดันยังพบความดันซิสโตลิก >= 140
มิลลิเมตรปรอท หรือ ความดันไดแอสโตลิก >= 90 มิลลิเมตรปรอท

กลุ่มที่ได้รับการรักษาและควบคุมได้
และตรวจวัดความดันโลหิตพบว่า ความดันซิสโตลิก < 140 มิลลิเมตรปรอท
และ ความดันไดแอสโตลิก < 90
มิลลิเมตรปรอท

ความจริงที่น่าตกใจ

การศึกษาครั้งนี้พบว่ามีผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่ไม่ได้รับการวินิจฉัยอยู่ในสัดส่วนที่สูง
ซึ่งส่งผลให้สัดส่วนของการรักษาด้วยยาต่ำไปด้วย

ในกลุ่มอายุเดียวกันผู้ป่วยชายมีสัดส่วนที่ไม่ได้รับการวินิจฉัยและการรักษาสูงกว่าผู้หญิง

ผู้ป่วยอายุน้อยมีสัดส่วนที่ไม่ได้รับการวินิจฉัยและการรักษามากกว่าผู้ป่วยที่อายุมากขึ้น

ถึงแม้ในกลุ่มที่อายุมากกว่า 60 ปี
ซึ่งมีความเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดหัวใจและสมองมากขึ้น
แต่กลับพบว่ามากกว่าครึ่งหนึ่งของผู้ป่วยกลุ่มนี้ไม่เคยได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์ว่าเป็นความดันโลหิตสูง
ซึ่งผู้ป่วยกลุ่มนี้มีความเสี่ยงสูงต่อโรคหลอดเลือดหัวใจและสมอง
การไม่ได้รับการวินิจฉัยและการรักษาโรคความดันโลหิตสูงทำให้กลุ่มเสี่ยงนี้ขาดโอกาสที่จะได้รับป้องกันโรคหลอดเลือดหัวใจและสมอง
รวมถึงโรคต่าง ๆ
ที่อาจเกิดขึ้นตามหลังจากการเป็นโรคความดันโลหิตสูงอีกด้วย

หากวิเคราะห์แยกโอกาสของผู้ป่วยความดันโลหิตสูง
ในการได้รับการวินิจฉัยและรักษาเป็นชั้นๆ ลงไป
จะพบว่าในกลุ่มผู้ป่วยที่พบถึง ร้อยละ 20 ของประชากร มีเพียง ร้อยละ
21 ในชายและร้อยละ 36 ในหญิง ที่ได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์ นั่นคือ
ทราบว่าตนเองป่วยด้วยโรคนี้

ในกลุ่มที่ทราบว่าตนเองป่วย มี ร้อยละ 79 ในชาย
และร้อยละ 85 ในหญิง ที่ได้รับการรักษา
และในกลุ่มที่ได้รับการรักษามีเพียง ร้อยละ 34 ในชาย และ ร้อยละ 38
ในหญิง ที่สามารถควบคุมโรคได้

เมื่อจำแนกตามภาคพบว่าสัดส่วนของผู้ป่วยที่ไม่เคยได้รับการวินิจฉัยในส่วนภูมิภาค
จะสูงกว่าในกรุงเทพฯ โดยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
มีสัดส่วนของผู้ป่วยที่ไม่ได้รับการวินิจฉัยสูงสุด (ร้อยละ 80)
รวมถึงการรักษาด้วยยาก็ต่ำที่สุดเช่นกัน
ข้อมูลดังกล่าวแสดงถึงปัญหาในการวินิจฉัยโรค หรือการคัดกรองโรค
รวมทั้งปัญหาในการรักษาเพื่อการควบคุมระดับความดันโลหิต
ให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม

ป่วยหลัก 100 คุมได้แค่หลัก
10!

โดยหลักการ
ความดันโลหิตสูงเป็นโรคที่สามารถควบคุมได้หากดำเนินวิถีชีวิตเหมาะสม
อย่างไรก็ตาม ข้อเท็จจริงที่เกิดในประเทศไทยที่พบจากการศึกษาครั้งนี้
พบว่า หากคำนวณโอกาสในการควบคุมโรคได้ ในบรรดาผู้ป่วยทั้งหมด
จะพบว่ามีเพียง ร้อยละ 5.7 ในชาย และ ร้อยละ 11.7 ในหญิง
เท่านั้น

ด้วยเหตุนี้ สมญา “ฆาตรกรเงียบ”
จึงไม่เกินเลยแต่อย่างใดสำหรับโรคที่น่าจะป้องกันได้โรคนี้

ที่มา : สถานการณ์สุขภาพประเทศไทย
ปีที่ 2 ฉบับที่ 16 กันยายน 2549 เรื่อง ความดันโลหิตสูงในคนไทย

โดย
รศ.พญ.เยาวรัตน์ ปรปักษ์ขาม , รศ.พญ.พรพันธุ์ บุณยรัตพันธุ์ และคณะ

สืบค้นได้จาก http://www.hiso.or.th/hiso/brochure/b16_1.php?color=4&title=2&lesson=16&lesson_id=4

สมัครสมาชิกจดหมายข่าวต้นคิด หรือติดต่อ “ต้นคิด” ได้ที่

ตู้ ปณ.2 ปณฝ.ประดิพัทธ์ 10404
โทรศัพท์. 082-668-2854
โทรสาร.082-241-0171
อีเมล์ [email-masked] เว็บไซต์ http://www.tonkit.org/