Download
pdf.

ฉบับที่ 1
ประจำเดือน, สิงหาคม 2552

สิงหาคม 52

เด็กไทยผจญภัย

“หลังมือและลำแข้ง”

รูปแบบการรังแกที่พบบ่อยที่สุด 3 อันดับแรก คือ การล้อเลียน การพูดดูถูกเหยียดหยาม และการทำร้ายร่างกาย ขณะเดียวกันนักเรียนไม่น้อยกว่า
1 ใน 4 ยอมรับว่า
ตนเคยรังแกเด็กนักเรียนอื่น

ณ
ดินแดนที่เรียกขานกันว่า
“สยามเมืองยิ้ม” อันชวนให้จินตนาการว่าอุดมด้วยคนใจดีแห่งนี้
หากเงี่ยหูและเบิกตาให้ดีๆ
อาจได้ยินและได้เห็นเสียงสะอื้นและน้ำตาหยดใสๆ รินไหลจากเด็กๆ
ที่เติบโตอยู่ที่นั่น

รายงานสุขภาพคนไทย พ.ศ. 2552
เผยแพร่ข้อมูลที่ประมวลจากแหล่งที่มาจำนวนมาก
ซึ่งชี้ให้ว่าชะตากรรมของเด็กไทยยุคปัจจุบันเป็นการเติบโตที่ต้องฝ่าฟัน
“หลังมือและลำแข้ง” หรือความรุนแรงจากผู้คนรอบข้าง
นับตั้งแต่จากคนในครอบครัว เพื่อน
หรือแม้แต่คุณครู

ฉายหน้าตา “ความรุนแรง”

ความรุนแรงต่อเด็ก หมายรวมถึง การปฏิบัติที่ไม่เหมาะสมต่อเด็กทุกรูปแบบ
(child abuse) ตั้งแต่การละเลยทอดทิ้ง การล่วงละเมิดทางเพศ
การทำร้ายร่างกาย ไปจนถึงการทำร้ายอารมณ์และจิตใจ

นอกจากนี้
ยังมีความรุนแรงที่แฝงอยู่ในโครงสร้างสังคมและวัฒนธรรม
ซึ่งเปิดโอกาสให้ผู้ใหญ่ (เช่น พ่อ แม่ ครู ) และ สังคม
กระทำรุนแรงต่อเด็กได้ โดยไม่ถือว่าเป็นความรุนแรง เช่น

-
การลงโทษเด็กด้วยการเฆี่ยนตี
- การเลือกปฏิบัติ เพราะเห็นว่าเป็นเด็ก

- การใช้แรงงานเด็ก

- การบังคับค้าประเวณีเด็ก การลักพาเด็ก

- การมอมเมาเด็กด้วยสื่อที่รุนแรง
สื่อลามก สิ่งเสพติดและอบายมุขต่างๆ
- แม้แต่ระบบการศึกษาแบบ
“แพ้คัดออก”
ก็ถือว่าเข้าข่ายเป็นความรุนแรงต่อเด็กเช่นกัน
เพราะกีดกันเด็ก

จำนวนหนึ่งจากโอกาสที่จะได้พัฒนาตนเองในทางการศึกษาที่เขาต้องการ

ณ ที่ซึ่งปัญหาปรากฏ-

ตัวเลขปี
2550 จาก ศูนย์พึ่งได้ ของกระทรวงสาธารณสุข
แสดงให้เห็นว่า
ประมาณครึ่งหนึ่งของผู้เข้ารับบริการเป็นเด็กอายุต่ำกว่า 18 ปี (9,579
ราย จากทั้งสิ้น 19,068 ราย)
ในจำนวนนี้เป็นเด็กผู้หญิงมากกว่าเด็กผู้ชาย ประมาณ 3-4 เท่า
ประเภทของความรุนแรงที่เด็กได้รับส่วนมากเป็นความรุนแรงทางตรง
ซึ่งได้แก่ การถูกทำให้บาดเจ็บทางกาย รองลงไปเป็นความรุนแรงทางเพศ ทางจิตใจ
และการถูกละเลยทอดทิ้ง ตามลำดับ
ผู้กระทำความรุนแรงส่วนใหญ๋เป็นคนใกล้ชิดเด็กเอง นั่นคือ พ่อแม่ ญาติ
เพื่อน และคนรู้จัก
ส่วนคนแปลกหน้าที่เด็กไม่รู้จักนั้นมีน้อย

เช่นเดียวกับในเรื่องความรุนแรงต่อผู้หญิง
ตัวเลขจำนวนเด็กที่ถูกกระทำรุนแรงทางตรงที่รวบรวมโดยศูนย์พึ่งได้
น่าจะต่ำกว่าความเป็นจริงมาก
เชื่อว่ามีเด็กที่ได้รับความรุนแรงจำนวนมากที่ไม่ได้ไปขอรับบริการ
(ไม่ว่าจะจากศูนย์พึ่งได้ หรือจากแหล่งอื่นก็ตาม)
อาจจะเนื่องจากผู้ใหญ่ไม่ได้เห็นว่าเป็นเรื่องรุนแรงพอที่จะไปพบแพทย์
หรืออาจจะเนื่องจากเหตุผลอื่นๆเช่นเด็กไม่รู้ว่าจะหันหน้าไปพึ่งใคร
หรือ ผู้ใหญ่เป็นต้นเหตุของความรุนแรงกลัวความผิด

ยิ่งถ้าเป็นความรุนแรงที่กระทำต่อเด็กจนเกินเหตุโดยพ่อแม่
หรือผู้ปกครองเองแล้ว โอกาสที่เด็กจะถูกพาไปรับบริการจะยิ่งน้อย
เว้นแต่ที่หนักหนาจริงๆ

ดังนั้น
ตัวเลขความรุนแรงต่อเด็กที่มีอยู่จำกัดนี้อาจเป็นเพียงส่วนยอดของปัญหาที่โผล่ขึ้นมาให้เราเห็นเท่านั้น
ลึกลงไปในความเป็นจริงอาจจะมีเด็กอีกจำนวนมากที่ต้องมีชีวิตอยู่กับความรุนแรง

มันมากับ
“ความหวังดี”

“ระวังตัวกลัวครูหนูเอ๋ย ไม้เรียวเจียวเหวย
กูเคยเข็ดหลาบ ขวาบเขวียว หันหวดปวดแสบแปลบเสียว  หยิกซ้ำช้ำเขียว
อย่าเที่ยวเล่นหลงจงจำ”

คำกลอนจากสุนทรภู่ ข้างต้น ชี้ว่า
การกำราบลูกศิษย์ด้วยไม้เรียวนั้นมีมาแต่โบราณ
และในสมัยนั้นความเจ็บแปลบจากไม้เรียวของครูดูจะมีคุณค่าแตกต่างไปจากทุกวันนี้ไกลโข

การที่ครูทำโทษนักเรียนด้วยการตีนั้น
เป็นสิ่งที่มีมาช้านานในระบบการศึกษาไทย
ผู้ใหญ่หลายคนที่ได้ดิบได้ดีมาทุกวันนี้
อาจจะยังระลึกถึงพระคุณของไม้เรียวครูได้อยู่ แต่ในปัจจุบัน
ปรัชญาการเรียนการสอนเปลี่ยนไป
อีกทั้งสังคมก็ตื่นตัวในเรื่องสิทธิเด็กมากขึ้น
การลงโทษเด็กในโรงเรียนด้วยการเฆี่ยนตี หรือทำรุนแรงในรูปแบบอื่น
เป็นสิ่งต้องห้ามตามระเบียบ
กระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยการลงโทษนักเรียนนักศึกษา พ.ศ. 2543
แต่ครูหลายคนก็ยังใช้ไม้เรียว

ยิ่งไปกว่านั้นยังมีวิธีลงโทษในรูปแบบหลากหลาย
ดังข้อมูลภาพที่ 1 ทั้งนี้ ครูส่วนใหญ่ (ร้อยละ 72)
มีทัศนคติว่าการลงโทษเด็กด้วยการตียังเป็นสิ่งจำเป็น
และการลงโทษนักเรียนที่ครูส่วนใหญ่ทำคือ การขู่ให้กลัวด้วยไม้เรียว
ตีด้วยไม้เรียว หรือไม่ก็ตีด้วยมือ

วัยใส...ร้ายบริสุทธิ์

การรังแกกันในหมู่นักเรียนเองก็เป็นปัญหาความรุนแรงในโรงเรียนอีกอย่างหนึ่ง

ดร.สมบัติ ตาปัญญา
แห่งมหาวิทยาลัยเชียงใหม่
ได้ทำการสำรวจปัญหานักเรียนรังแกกัน เมื่อ พ.ศ. 2549
โดยสอบถามนักเรียนชั้น ป.4-ม.3 จำนวน 3,047 คน และครู 1,300 คน
จากโรงเรียนที่เลือกเป็นตัวอย่างในทุกภาคของประเทศ
ผลการสำรวจพบว่านักเรียนเกือบ 2 ใน 5
(ร้อยละ 39)
บอกว่าตนเคยถูกเพื่อนรังแกด้วยวิธีอย่างใดอย่างหนึ่งในช่วงเวลา
2 เดือนก่อนการสำรวจ

ในภาพรวมนักเรียนชายถูกรังแกมากกว่านักเรียนหญิงเล็กน้อย
แต่ถ้าพิจารณารายชั้นปีแล้วนักเรียนชายและหญิงมีโอกาสถูกรังแกใกล้เคียงกัน
นักเรียนระดับประถมมีอัตราถูกรังแกสูงกว่าระดับมัธยม
รูปแบบการรังแกที่พบบ่อยที่สุด 3 อันดับแรก คือ การล้อเลียน
การพูดดูถูกเหยียดหยาม และ การทำร้ายร่างกาย

ขณะเดียวกันนักเรียนไม่น้อยกว่า 1 ใน 4 ยอมรับว่า
ตนเคยรังแกเด็กนักเรียนอื่น

ข้อมูลจากครูในการสำรวจเดียวกันนี้สอดคล้องกับข้อมูลจากนักเรียน
ครูเกือบ 9 ใน 10 (ร้อยละ 89) บอกว่าเคยเห็นเด็กนักเรียนรังแกกัน
อย่างน้อย 1 ครั้ง ในรอบ 1 ปี ก่อนการสำรวจในจำนวนนั้น 1 ใน 4
บอกว่าเคยเห็นมาไม่น้อยกว่า 10 ครั้ง

หลากภัยที่ยังรอท่า

นอกจากความรุนแรงในรูปของการลงไม้ลงมือดังกล่าว
เด็กไทยวันนี้ยังมีโอกาสประสบกับความรุนแรงอีกหลายลักษณะ ได้แก่
ความรุนแรงทางเพศในโรงเรียน
ซึ่งเป็นปัญหาที่ดูเหมือนจะรุนแรงมากขึ้นในปัจจุบัน
แม้จะไม่มีข้อมูลที่เป็นระบบมาสนับสนุนในเรื่องนี้
แต่ก็พอจะอนุมานได้จากเหตุการณ์ที่เป็นข่าวทางสื่อต่างๆ เฉพาะอย่างยิ่ง
ความรุนแรงทางเพศที่ครูกระทำต่อนักเรียนหญิง ทั้งในรูปของการข่มขืน
หรือในรูปของการใช้เล่ห์กลหว่านล้อมด้วยสิ่งแลกเปลี่ยน
และเมื่อเกิดขึ้นแล้วโดยมากเด็กมักจะไม่รายงานให้พ่อแม่ได้ทราบ
นอกจากนี้
ความรุนแรงทางเพศระหว่างนักเรียนด้วยกันเองก็ไม่ใช่สิ่งที่ควรมองข้าม
รวมถึงการใช้ความรุนแรงตัดสินปัญหาความรักในรูปแบบต่างๆ เช่น
ทำร้ายร่างกายกัน ฆ่าตัวตาย หรือฆ่าคนรักที่ตกลงกันไม่ได้ เป็นต้น

ความรุนแรงต่อเด็กที่แฝงอยู่ใน “โครงสร้างสังคม”
ก็เป็นภัยเงียบ
โดยอาจจะมาในรูปของวัฒนธรรมบริโภคนิยมและวัตถุนิยม
จำนวนสถานบันเทิงและพื้นที่เสี่ยงต่างๆ (ผับ บาร์ คาราโอเกะ ร้านเกมส์
ฯลฯ) สื่อชักชวนและสื่อยั่วยุ
(โดยเฉพาะที่นำเสนอเรื่องเพศและความรุนแรง)
สังคมที่แข่งขันและเร่งรีบเกินขนาด มลภาวะในสภาพแวดล้อม
และความเหลื่อมล้ำในการกระจายรายได้ เป็นต้น
นอกจากสามารถทำความรุนแรงต่อเด็กได้โดยตรงแล้ว
สิ่งเหล่านี้ยังสามารถทำให้เด็กกลายเป็นคนรุนแรงทั้งต่อตัวเขาเองและต่อคนอื่นได้ด้วย
มองจากแง่สังคมนี่คือสิ่งที่น่าเป็นห่วง
เพราะคุกคามต่ออนาคตของชาติโดยตรง

เป็นที่น่าสังเกตว่า
ในจังหวัดที่มีปัจจัยเอื้ออำนวยความรุนแรงเชิงโครงสร้างมาก
เฉพาะอย่างยิ่งสถานบันเทิงและพื้นที่เสี่ยง
หรือมีการเปลี่ยนแปลงทางทางเศรษฐกิจและสังคมอย่างรวดเร็ว
มักจะมีดัชนีที่บ่งถึงความรุนแรงเกี่ยวกับเด็กสูงด้วย เช่น
เด็กพยามฆ่าตัวตาย และเด็กถูกจับส่งเข้าสถานพินิจและความคุ้มครองเด็ก
เป็นต้น

ด้วยเหตุนี้การปล่อยให้ “ความรุนแรง” นานารูปแบบล้อมกรอบเด็กไทย
จึงเท่ากับเป็นการปิดกั้นพวกเขาจากโอกาสที่จะได้เติบโตอย่างมีสุขภาวะโดยตรง

ที่มา : รายงานสุขภาพคนไทย พ.ศ. 2552
สืบค้นได้จาก
http://www.hiso.or.th/hiso/HealthReport/report_download.php?download1=18&lesson1=23&lesson_id=848&zone=3&manu=1

สมัครสมาชิกจดหมายข่าวต้นคิด หรือติดต่อ “ต้นคิด” ได้ที่

ตู้ ปณ.2 ปณฝ.ประดิพัทธ์ 10404
โทรศัพท์. 082-668-2854
โทรสาร.082-241-0171
อีเมล์ [email-masked] เว็บไซต์ http://www.tonkit.org/