Download
pdf.

ฉบับที่ 4
ประจำเดือน, กันยายน 2552

กันยายน 52

วัณโรค

ภัยโบราณที่จะมาแรง

วันนี้ โลกกำลังตื่นตระหนกและใคร่ครวญต่อสถานการณ์โรคร้ายจากอดีตที่หวนกลับมาระบาด

และ วัณโรค หรือที่เรียกกันว่า
“ฝีในท้อง” นั้น
คือหนึ่งในโรคเก่า ที่หวนกลับมาเขย่าขวัญพลโลกใหม่ เช่นเดียวกับ
ไข้หวัดใหญ่ และ กาฬโรค

สำหรับประเทศไทย
โรคนี้ยังต้องได้รับการจับตามองอย่างใกล้ชิด
เพราะวัณโรคนอกจากเป็นโรคที่พบบ่อยแล้วยังเป็นสาเหตุการตายที่สำคัญ
และหลายคนอาจไม่รู้ว่า
ไทยยังติดอันดับ 22
ประเทศที่มีผู้ป่วยวัณโรคมากที่สุดในโลกอีกด้วย

สืบประวัติ ก่อนถูกสยบ

วัณโรค
คุกคามชีวิตมนุษยชาติมานานกว่า 2,400 ปีแล้ว หลักฐานเก่าแก่คือ
การตรวจพบ DNA ของเชื้อวัณโรคในกระดูกสันหลังของมัมมี่อียิปต์
และฮิปโปเครตีส บิดาการแพทย์ยุคกรีก
เขียนถึงวัณโรคว่าเป็นโรคที่พบบ่อยที่สุด
และผู้ป่วยเกือบทุกรายเป็นแล้วเสียชีวิต

ต่อมาใน ปี ค.ศ.
1720 อันเป็นยุคที่มนุษย์ยังไม่รู้จักเชื้อแบคทีเรีย
นักวิทยาศาสตร์และแพทย์ชาวอังกฤษ
ตั้งทฤษฎีของวัณโรคว่าเป็นโรคที่เกิดจากสิ่งมีชีวิตเล็ก ๆ
ซึ่งคนที่เป็นน่าจะได้รับสิ่งนี้มาจากผู้ป่วยที่เป็นอยู่แล้ว กระทั่ง
ปี คศ. 1882 จึงมีการย้อมเชื้อวัณโรคสำเร็จ
นั่นจึงเป็นครั้งแรกที่มนุษย์ได้เห็นว่าเชื้อนี้มีอยู่จริง
หลังจากมีคนตั้งทฤษฎีไว้ตั้งแต่เมื่อ 160 ปีก่อน
แต่หาหลักฐานยืนยันไม่ได้

วัณโรคเป็นโรคติดต่อเรื้อรัง
เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย
Mycobacterium tuberculosis
เกิดขึ้นได้กับอวัยวะทุกส่วนของร่ายกาย แต่ ร้อยละ 80
เกิดขึ้นที่ปอด จึงมีการแบ่งวัณโรคออกเป็น 2 ประเภทใหญ่ ๆ คือ
วัณโรคปอด และ
วัณโรคนอกปอด เช่น
เยื่อหุ้มปอด ต่อมน้ำเหลือง ช่องท้องผิวหนัง กระดูกและข้อ
เยื้อหุ้มสมอง ระบบสืบพันธุ์และทางเดินปัสสาวะ

พัฒนาการขั้นสำคัญในการสยบฤทธิ์วัณโรค
เกิดในปี คศ. 1921 เมื่อ Bacille Calmette-Guerin (BCG)
ให้เด็กแรกเกิดที่มารดาเสียชีวิตจากวัณโรค
กินวัคซีนที่ตั้งชื่อตามเขาว่า BCG
ซึ่งเป็นการให้วัคซีนด้วยวิธีกินเป็นครั้งแรกในโลก
และผลปรากฏว่าเด็กคนนั้นไม่เคยเป็นวัณโรคเลยตลอดชีวิต

วัณโรคยังรุกรานพลโลก

องค์การอนามัยโลก
ได้จัดอันดับประเทศที่มีจำนวนผู้ป่วยวัณโรคสูงสุด 22 ประเทศ
ไว้เมื่อปี 2550 โดยประเทศไทยถูกจัดอยู่ในอันดับที่ 18 ส่วน 5
ประเทศแรก ได้แก่  อินเดีย จีน
อินโดนีเชีย ไนจีเรีย และแอฟริกาใต้

ข้อมูลสำคัญเกี่ยวกับสถานการณ์ผู้ป่วยวัณโรคในประเทศไทย
พบว่า

ในแต่ละปีจะพบผู้ป่วยรายใหม่ (incidence estimates) ประมาณ
91,000 รายต่อปี หรืออัตราป่วย 142 ต่อประชากรแสนคนต่อปี
ซึ่งในจำนวนนี้จะพบผู้ป่วยที่มีผลการตรวจเสมหะเป็นบวกประมาณ 39,000
รายต่อปีหรืออัตราป่วย 62 ต่อประชากรแสนคนต่อปี

มีผู้ป่วยวัณโรคเสียชีวิตประมาณ 13,900 รายต่อปี
ซึ่งแยกเป็น ผู้ที่เสียชีวิตด้วยวัณโรค (HIV-negative) ประมาณ
10,000 รายต่อปีหรืออัตราตาย 15 ต่อประชากรแสนคนต่อปี
ผู้ที่เสียชีวิตด้วยวัณโรคซึ่งเป็นผู้ป่วยเอดส์ (HIV-positive)
ประมาณ 3,900 รายต่อปีหรืออัตราตาย 6 ต่อประชากรแสนคนต่อปี

ความชุกของวัณโรค
(prevalence) ประมาณ 123 คนต่อปีหรืออัตรา 192
ต่อประชากรแสนคนต่อปี

ที่มา : Global Tuberculosis
Control ใน WHO REPORT 2009
อ้างอิงใน http://www.who.int/tb/publications/global_report/2009/pdf/chapter1.pdf

โรคที่ยังเป็นมหันตภัยของคนไทย

ส่วนสถานการณ์ในประเทศไทย จากรายงานของ กรมควบคุมโรค
กระทรวงสาธารณสุข ระบุว่า
ผู้ป่วยเอดส์มีโอกาสเป็นวัณโรคได้มากกว่าคนปกติถึง 10 เท่า
เพราะร่างกายขาดภูมิคุ้มกัน
ทำให้ติดเชื้อได้ง่าย

ปัญหาการติดเชื้อ HIV
และผู้ป่วยเอดส์ที่อยู่ในระดับสูงทำให้จำนวนผู้ป่วยวัณโรคในประเทศไทยเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในช่วง
10 ปี ที่ผ่านมา ในปี 2551 มีผู้ป่วย 65,252 ราย หรืออัตรา 113.51
รายต่อประชากรแสนคน เพิ่มขึ้นจากปี 2550 ร้อยละ 1.8
โดยเฉพาะกลุ่มผู้ป่วยเอดส์ป่วยเป็นวัณโรคสูงถึง ร้อยละ
30

ที่มา
:  สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์
สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข
อ้างอิงใน
ภาวะสังคมไทยไตรมาสหนึ่ง ปี 2552 หน้า 4
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ http://www.nesdb.go.th/temp_social/ts/temp_social_1-2552.pdf

นี่คืออีกโรคร้ายจากยุคโบราณที่ยังคุกคามสุขภาพคนไทยในวันนี้

ที่มา:
สถานการณ์สุขภาพ เรื่อง "วัณโรค โรคเก่าที่ยังคงเป็นปัญหา” โดย
ชัญญาภรณ์ น้ำค้าง
สำนักงานพัฒนาระบบข้อมูลข่าวสารสุขภาพ
สืบค้นได้จาก http://www.hiso.or.th/hiso/health_event/ghealth_event23.php

-----------------------------------------

ห่างไกลวัณโรค ทำได้อย่างไร

รักษาสุขภาพให้แข็งแรง
โดยการออกกำลังกายกินอาหารที่มีประโยชน์ ครบ 5 หมู่

หลีกเลี่ยงการคลุกคลีใกล้ชิดกับผู้ป่วยวัณโรค

ถ้ามีผู้ป่วยวัณโรคอยู่ในบ้าน
ควรเอาใจใส่ดูแลให้กินยาครบถ้วนสม่ำเสมอทุกวัน

ควรตรวจร่างกาย
โดยการเอกซเรย์ปอดอย่างน้อยปีละครั้ง

พาบุตร หลาน
ไปรับการฉีดวัคซีน บี ซี จี

หากมีอาการผิดปกติ น่าสงสัยว่าจะเป็นวัณโรค
ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อรับการตรวจ โดยการเอกซเรย์ปอด
และตรวจเสมหะ

สมัครสมาชิกจดหมายข่าวต้นคิด หรือติดต่อ “ต้นคิด” ได้ที่

ตู้ ปณ.2 ปณฝ.ประดิพัทธ์ 10404
โทรศัพท์. 082-668-2854
โทรสาร.082-241-0171
อีเมล์ [email-masked] เว็บไซต์ http://www.tonkit.org/