Download
pdf.

ฉบับที่ 3
ประจำเดือน ,กันยายน 2552

กันยายน 52

ไม่อ้วนเอาเท่าไหร่

เด็กไทยช่วยตอบที
!!!

มุมมองต่อ “เด็กอ้วนจ้ำม่ำ” ในวันนี้ไม่เหมือนวันวานอีกต่อไป เพราะทั้งพ่อแม่
และผู้ใหญ่รอบตัวที่มองการณ์ไกลต่างกริ่งเกรงภยันตรายที่จะเกิดขึ้นกับหนูน้อยแก้มใสเมื่อเติบโตขึ้นในอนาคต

องค์ความรู้ทางการแพทย์เผยให้เห็นภาพ “วันพรุ่งนี้”
ของความอ้วน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง
สำหรับเด็กอ้วน ว่ามีโรคภัยไข้เจ็บรอคอยอยู่มากมาย ทั้ง โรคอ้วน เบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ ภาวะนอนกรน
ภาวะตับอักเสบและถุงน้ำดีอักเสบ รวมทั้งโรคผิวหนัง
ที่พบได้บ่อย คือ
โรคเชื้อราที่ผิวหนัง ผิวหนังอักเสบติดเชื้อได้ง่าย
นอกจากนี้อาจส่งผลกระทบด้านจิตใจ ทำให้ขาดความเชื่อมั่นในตนเอง กังวล และซึมเศร้าได้

การเฝ้าระวังและดูแลน้ำหนักของเด็กๆ
ให้อยู่ในระดับพอเหมาะพอดี
ควบคู่ไปกับการปลูกฝังรสนิยมและพฤติกรรมการกินอาหารให้เหมาะสมจึงเป็นงานสำคัญเพื่อเด็กไทย
และเพื่ออนาคตของสังคมไทย

จะรู้ได้อย่างไร...เด็กคนไหนอ้วนเกินพิกัด

ภาวะน้ำหนักเกินพอดีไม่อาจสังเกตได้ด้วยตาเสมอไป

การประเมินการเจริญเติบโตของเด็กควรดูที่
"น้ำหนักที่เพิ่มขึ้นควบคู่กับอัตราการเพิ่มของความสูง" ซึ่งทำได้ 2
วิธี ดังนี้

1.
การประเมินการเจริญเติบโตของเด็กโดยดูน้ำหนักเทียบกับส่วนสูง

วิธีนี้เป็นการดูลักษณะของการเจริญเติบโตได้ว่าเด็กมีน้ำหนักเหมาะสมกับส่วนสูงหรือไม่
เพื่อบอกว่าเด็กมีรูปร่างสมส่วน อ้วนหรือผอม
ตามเกณฑ์อ้างอิงน้ำหนักส่วนสูง

วิธีประเมินทำโดยดูที่กราฟการเจริญเติบโตน้ำหนักตามเกณฑ์อายุ
ร่วมกับส่วนสูงตามเกณฑ์อายุของเด็กในสมุดสุขภาพ
หรือเปรียบเทียบการเพิ่มของน้ำหนัก และความมสูงที่ได้สัดส่วนกัน
โดยดูจากตารางเปรียบเทียบน้ำหนักต่อความสูง (Weight for height
chart)

เมื่อเติมข้อมูลลงในกราฟแล้ว
หากเด็กมีภาวะโภชนาการเกินจะปรากฏใน 2 ระดับย่อย คือ

อยู่เหนือเส้น +2 S.D หรือ +3 S.D
แสดงว่ามีน้ำหนักมากกว่าเด็กที่มีส่วนสูงเท่ากัน เป็นเด็กอ้วนระดับ 1
เด็กมีโอกาสเสี่ยงต่อการเป็นผู้ใหญ่อ้วนในอนาคต

อยู่เหนือเส้น +3 S.D
มีภาวะโภชนาการเกินมากเป็นโรคอ้วนระดับ 2 เด็กมีโอกาสเสียงต่อการ
เป็นผู้ใหญ่อ้วนมากยิ่งขึ้นในอนาคต

2.
คำนวณค่าดรรชนีมวลกาย หรือ Body Mass Index (BMI)

ซึ่งเป็นอัตราส่วนระหว่างน้ำหนัก (เป็นกิโลกรัม) ต่อ
ส่วนสูง (เป็นเมตร) ยกกำลังสองซึ่งในเด็กจะต้องเปรียบเทียบกับตาราง
BMI Chart ตามอายุ โดยถือว่าอ้วนเมื่อ ค่า BMI มากกว่า 80
เปอร์เซ็นไทล์

แค่ 5 ปี
เด็กอ้วนขยายจำนวนชัดเจน

จากการสำรวจสถานะสุขภาพประชากรไทย 2 ครั้งใน พ.ศ. 2534
และ พ.ศ. 2539 - 2540
โดยใช้เกณฑ์อ้างอิงน้ำหนักและส่วนสูงของกองโภชนาการ ปี พ.ศ. 2530
ทำให้ทราบสถานการณ์เด็กไทยกับ “ภัยอ้วน” ชัดเจนมากขึ้น ดังนี้

เด็กที่มีอายุน้อยกว่า 5 ปี
อ้วนเพิ่มขึ้นประมาณ 3 เท่า และเมื่อเปรียบเทียบการสำรวจในปี
พ.ศ.2539 - 2540 กับ พ.ศ. 2544
โดยใช้เกณฑ์อ้างอิงน้ำหนักและส่วนสูงของประชากรไทย พ.ศ. 2542 พบว่า
เด็กก่อนวัยเรียนอ้วนเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 5.8
เป็นร้อยละ 7.9 หรือเพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 36 ในระยะเวลาเพียง 5
ปี

เด็กวัยเรียนอายุ 6-13 ปี อ้วนเพิ่มขึ้นจาก ร้อยละ 5.8
เป็น ร้อยละ 6.7 หรือเพิ่มขึ้น ร้อยละ 15.5 ในระยะเวลา 5 ปี
นอกจากนี้ จากผลการสำรวจเด็กนักเรียนอนุบาล
และประถมศึกษาของกรมอนามัย เมื่อปี พ.ศ. 2544, 2545 และ 2546
พบเด็กมีภาวะโภชนาการเกินสูงเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องคือ ร้อยละ 12.3,
12.8 และ 13.4 (ภาพที่ 1)

ปัญหาใหญ่
ต้องแก้ไขก่อนลุกลาม

ข้อมูลสถานการณ์ข้างต้น สอดคล้องกับข้อมูลจาก
มูลนิธิสาธารณสุขแห่งชาติ
และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
ที่พบว่า จากผลการวิเคราะห์ข้อมูลน้ำหนัก
และส่วนสูงของเด็กชั้นประถมศึกษา 6 โดยจำนวน 47,389 คน
ในโรงเรียนประถมศึกษา ในเขตเมืองทั่วประเทศ จำนวน 268 โรงเรียน ในปี
2548 พบ เด็กอ้วนร้อยละ 12
เด็กท้วมร้อยละ 5 และบางโรงเรียนในภาคกลาง มีเด็กอ้วนถึงร้อยละ
25

ส่วนข้อมูลจาก
การสำรวจภาวะอาหารและโภชนาการของประเทศไทย
ปี 2546 (น้ำหนักตามเกณฑ์ส่วนสูง) พบว่า
ภาวะโภชนาการเกิน (เริ่มอ้วน+อ้วน) พบอัตราสูงในช่วงวัยทารก
และลดลงในช่วงวัยก่อนเรียน อายุ 1-5 ปี จากนั้นค่อยๆ
เพิ่มสูงขึ้นอีกครั้งจนถึงในช่วงอายุ 12-14 ปี
และเพิ่มขึ้นอีกครั้งในอายุ 15-18 ปี
ซึ่งเพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัดถึงร้อยละ 12.9 (ภาพที่ 2)

เมื่อพิจารณาตามรายภาค พบภาวะโภชนาการเกิน
(เริ่มอ้วน+อ้วน)  พบมากที่สุดในภาคกลาง  ทุกกลุ่มอายุ
ยกเว้นเด็กอายุ 0-5 ปี
โดยพบมากที่สุดในภาคเหนือ

สำหรับภาคที่มีความชุกสูงคือ ภาคกลาง และภาคใต้
ในกลุ่มอายุ 15-18 ปี คือร้อยละ 19.1 และ 17.2 ตามลำดับ

(ภาพที่
3)

จากข้อมูลดังกล่าว จะเห็นได้ชัดเจนว่า
สถานการณ์ของการเป็นโรคอ้วนในกลุ่มเด็กยังคงอยู่ในอัตราที่สูง
และคาดว่าจะมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ทุกปี
ส่งผลทำให้เกิดปัญหาสุขภาพในระยะยาวได้

นี่คือหนึ่งในประเด็นที่ท้าทาย
สำหรับการพัฒนางานสร้างเสริมสุขภาพในประเทศไทย

โดยมีสุขภาพของเด็กไทยวันนี้
ผู้ที่จะก้าวไปเป็นผู้ใหญ่ในวันหน้าเป็น “เดิมพัน”

“กินเป็น” ไม่เห็นยาก

ให้เด็กทานอาหารให้เป็นเวลา
หากเด็กไม่ทานอาหารมื้อใดไม่ควรให้ทานเสริม
ไม่ทานจุบจิบระหว่างมื้ออาหาร งดการดื่มน้ำหวานก่อนมื้ออาหาร

จำกัดเวลาอาหาร (ประมาณ
30 นาที) ไม่ควรตั้งอาหารไว้บนโต๊ะตลอดเวลา

คุณพ่อคุณแม่และคุณครูควรตระหนักว่า
มนุษย์มีสัญชาตญาณในการทานอาหารเมื่อหิว
หากมีความเข้าใจกฎธรรมชาตินี้ จะลดความกังวลเมื่อเด็กไม่ยอมทานอาหาร
และหลีกเลี่ยงการบังคับให้เด็กทานด้วยการป้อนแบบยัดเยียดเพราะจะทำให้เด็กๆ
มีทัศนคติที่ไม่ดีต่อการทานอาหาร
ควรฝึกให้เด็กทานด้วยตัวเอง

เด็กอนุบาลบางครั้งยังกลัวอาหารที่ไม่คุ้นเคย
อาจไม่กล้าลองของใหม่ๆ โดยเฉพาะผัก คุณพ่อคุณแม่ควรอธิบายให้เด็กทราบ
ให้กำลังใจ ให้เด็กลองไม่ควรบังคับข่มขู่ ต้องยอมรับความคิดเห็น
และการตัดสินใจของเขา

คุณพ่อคุณแม่ต้องเป็นตัวอย่างที่ดี
ในการรับประทานอาหารที่หลากหลาย
เนื่องจากเด็กมักเลียนแบบพ่อแม่ในทุกๆ เรื่อง

สร้างมารยาทในการทานอาหาร
บอกให้เด็กทราบมารยาทบนโต๊ะอาหาร ไม่เล่นขณะทานอาหาร
หากเด็กควบคุมตัวเองไม่ได้ หรือมีพฤติกรรมไม่เป็นที่ยอมรับ
ต้องแยกเด็กออกไปชั่วคราว
โดยไม่อนุญาตให้เด็กถืออาหารติดมือไปทานที่อื่น
ต้องให้เด็กเรียนรู้ความหิว และรอทานในมื้อถัดไป
ไม่ให้อาหารเสริมพิเศษ

สร้างวุฒิภาวะที่เหมาะสม
ส่วนใหญ่เด็กมักเรียนรู้การทานอาหารเกือบทุกชนิดได้
เพียงแต่ใช้เวลาเริ่มเร็วต่างกัน
พ่อแม่ต้องพยายามจัดอาหารให้หลากหลาย
เพื่อให้เด็กคุ้นเคยและทดลอง

ที่มา :  สถานการณ์สุขภาพ เรื่อง "เด็กอ้วน"
ภัยเงียบที่มาพร้อมกับความน่ารัก โดย ชัญญาภรณ์ น้ำค้าง

สำนักงานพัฒนาระบบข้อมูลข่าวสารสุขภาพ

สืบค้นได้จาก
http://www.hiso.or.th/hiso/health_event/ghealth_event25.php
---------------------------------------------------

สมัครสมาชิกจดหมายข่าวต้นคิด หรือติดต่อ “ต้นคิด” ได้ที่

ตู้ ปณ.2 ปณฝ.ประดิพัทธ์ 10404
โทรศัพท์. 082-668-2854
โทรสาร.082-241-0171
อีเมล์ [email-masked] เว็บไซต์ http://www.tonkit.org/